କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଜନା (AEPS) APICOL ଦ୍ୱାରା କୃଷି ଏବଂ FE ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର 12ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ବିସ୍ତୃତ 40ଟି ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ବ୍ଲକରେ ଅତି କମରେ 1000 ଗ୍ରାମୀଣ କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗୀ (AEs)ଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ 150 ରୁ 250 ପରିବାର ସହିତ ଜଡିତ ହେବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଆଗାମୀ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଗୁଣାତ୍ମକ କୃଷି ଇନପୁଟ୍ ଏବଂ ସେବା, କୃଷି ଯାନ୍ତ୍ରିକୀକରଣ ଏବଂ ମାର୍କେଟିଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପ୍ରଦାନ କରି 2 ଲକ୍ଷ ପରିବାରଙ୍କ ଜୀବନ ଏବଂ ଜୀବିକା ଉପରେ ସାମୂହିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, AEPS-OIIPCRA ଅଧୀନରେ APICOL ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିବା କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଜନାର କ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି କୃଷି ଏବଂ କୃଷକ ସଶକ୍ତିକରଣ ବିଭାଗ ସହିତ ସମନ୍ୱୟରେ ଏହି ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ରାଜି ହୋଇଛି।

ତଥାପି, ଏହା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଯେ OIIPCRA ଅଧୀନରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ସମସ୍ତ AE ଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବହୁ-କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ସ୍ଥାନୀୟ କ୍ଷେତ୍ର-ଭିତ୍ତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ରହିବ ଏବଂ MIP ଏବଂ ସଂଲଗ୍ନ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ଆୟକୁଟ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ କୃଷି-ଉଦ୍ୟୋଗ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେମାନେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କୃଷି-ବ୍ୟବସାୟ ଉଦ୍ୟୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ହେବେ। ଏହି ଉଦ୍ୟୋଗକୁ A & FE ବିଭାଗ, FAR ବିଭାଗ କିମ୍ବା ICAR/ଅନ୍ୟ ବୈଷୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରଚାରମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରଖି ଚୟନ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ପ୍ରକାରର ହସ୍ତକ୍ଷେପର କିଛି ଉଦାହରଣ ହେଉଛି IRRI/ICARDA ଦ୍ୱାରା ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିବା ବିହନ ଗୁଣନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ମତ୍ସ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିବା ମାଛ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, କୃଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିବା କୃଷି ସେବା କେନ୍ଦ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଦ୍ୱାରା ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିବା ପନିପରିବା/ଫୁଲ ଚାଷ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ।

ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦିଆଯିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ 12 ମାସ ପାଇଁ ଇନକ୍ୟୁବେସନ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରାଯିବ। ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମନୋନୀତ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ତାଲିମ ଦିଆଯିବ। ତାଲିମର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସାଧାରଣ କୃଷି ସେବା, କୃଷି ଇନପୁଟ ଏବଂ ଆଉଟପୁଟ ବିକ୍ରୟ, କୃଷି ସେବା କେନ୍ଦ୍ର, ନର୍ସରୀ, ଜୈବିକ ଫର୍ମୁଲେସନ ଏବଂ କୀଟନାଶକ ନଥିବା ଉତ୍ପାଦ ଦୋକାନ, ଶସ୍ୟ ଏବଂ ପନିପରିବା ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ, ଛତୁ ଅଣ୍ଡା ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସେବା, ସମନ୍ୱିତ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ, ମାଛ ଫିଙ୍ଗରିଂ ଉତ୍ପାଦନ ଇତ୍ୟାଦି।

ଏହି AE ମାନଙ୍କର ସୁଗଠିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ APICOL ର ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ କୃଷି ଉଦ୍ୟୋଗ (AE) ହବ୍ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏକ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଇକୋସିଷ୍ଟମରେ ହେବ ଏବଂ ଏହା FPO ଏବଂ ବ୍ଲକ ସ୍ତରରେ ଉତ୍ପାଦକ ଗୋଷ୍ଠୀ, ପାଣି ପଞ୍ଚାୟତ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ CBO ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରଖି ହେବ।

ବାଣିଜ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାଲିମର ସଫଳତାର ସହିତ ସମାପ୍ତି ପରେ, AE ମାନଙ୍କୁ ଇନକ୍ୟୁବେସନ୍ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ବଜାର ଅଭିନେତା ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଆଧାରିତ ସଂଗଠନ (CBO) ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ସମ୍ପର୍କ ବିକଶିତ କରିବେ। ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ଉଠାଇବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଲାଇସେନ୍ସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟାମକ ଅନୁପାଳନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରାଯିବ। ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସହିତ ଜଡିତ 12 ମାସର ଇନକ୍ୟୁବେସନ୍ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ 60000 ଟଙ୍କାର ସହାୟତା ମିଳିବ। ଇନକ୍ୟୁବେସନ୍ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ସେମାନେ 150 ରୁ 250 କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀଙ୍କୁ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟୋଗ ପରିଚାଳନା କରିବେ।