ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (IRRI) ଓଡ଼ିଶା ସମନ୍ୱିତ ଜଳବାୟୁ ସ୍ଥିର କୃଷି ପ୍ରକଳ୍ପ (OIIPCRA) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇଛି, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦକତା, ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଛି। ଏହାର ClimatePRO ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ, IRRI ଅଭିନବ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଚଳନ କରିଛି, ସ୍ଥାନୀୟ ବିହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି ଏବଂ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ମହିଳାମାନଙ୍କୁ, ଜଳବାୟୁ-ସ୍ମାର୍ଟ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସଶକ୍ତ କରିଛି।
OIIPCRA ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ IRRIର ହସ୍ତକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଶାର ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଜିଲ୍ଲାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ (MIP) କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛି:
- ବଲାଙ୍ଗିର: ୧୦ MIP
- ମୟୂରଭଞ୍ଜ: ୨୬ MIP
- ଗଞ୍ଜାମ: ୧୭ MIP
ମୋଟ ଭାବରେ, IRRI 53 MIP ରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି ଯେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚାଷୀ ଜଳବାୟୁ ସ୍ଥିର କୃଷି ପଦ୍ଧତି, ଉନ୍ନତ ବିହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ବିବିଧ ଫସଲ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ଲାଭ ପାଇପାରିବେ। ଏହି ବ୍ୟାପକ କଭରେଜ୍ IRRIକୁ ମହିଳା ଏବଂ ଅବହେଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମେତ ହଜାର ହଜାର ଚାଷୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ସକ୍ଷମ କରିଛି, ଯାହା OIIPCRA ପ୍ରକଳ୍ପର ସାମଗ୍ରିକ ସଫଳତାରେ ଅବଦାନ ରଖିଛି।
IRRI ର ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ :
୧. କିସମ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ବିହନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା
ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ, ଚାପ-ସହନଶୀଳ ଏବଂ କମ ଅବଧିର ଧାନ କିସମ ପ୍ରଚଳନ କରି IRRI ଓଡ଼ିଶାରେ ବିହନ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ କିସମ ଚୟନ (PVS) ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ, IRRI ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷି-ପରିବେଶିକ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପଯୁକ୍ତ କିସମ ଚୟନ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହନରେ ଚାଷୀ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଛି। ପ୍ରମୁଖ ସଫଳତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
- କିସମ ପ୍ରଦର୍ଶନ: ୧୯୦୦ ହେକ୍ଟରରୁ ଅଧିକ ଧାନ କିସମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା।
- କିସମ କାଫେଟେରିଆ: ଟ୍ୟାଙ୍କ କମାଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ 42ଟି ଚାଉଳ କିସମର କାଫେଟେରିଆ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
- ନୂତନ କିସମ ମୁକ୍ତ କରିବା: IRRI ଦୁଇଟି ନୂତନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ-ବୀଜଯୁକ୍ତ ଧାନ (DSR) କିସମ, CR 211 ଏବଂ CR 212 ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ସହିତ ଭଲ ଭାବରେ ଖାପ ଖାଇଛି।
- ଉନ୍ନତ କିସମର ସମନ୍ୱୟ: IRRI ରାଜ୍ୟର ବିହନ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେୟା, BRRI ଧାନ 69, ବୀଣାଧନ 11, ଏବଂ BRRI ଧାନ 75 ସମେତ ପାଞ୍ଚଟି ଉଚ୍ଚ-କ୍ଷମ ଧାନ କିସମକୁ ସଂଯୋଜିତ କରିଛି।
- ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପିଢ଼ି ବିହନ (EGS) ଇନଫ୍ୟୁଜନ: ବିହନ ଗୁଣନ ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ 5 ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜନନକାରୀ ଏବଂ ମୂଳ ବିହନ ସିଷ୍ଟମରେ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
୨. ବିବିଧ ଫସଲ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଫସଲ ତୀବ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
ଟ୍ୟାଙ୍କ କମାଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସଲ ତୀବ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଧାନ ପଡ଼ିଆ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ IRRI ଧାନ-ଭିତ୍ତିକ ଫସଲ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଛି। ପ୍ରମୁଖ ହସ୍ତକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
- ଧାନ ବିହୀନ ପ୍ରଦର୍ଶନ: 1,800 ହେକ୍ଟରରୁ ଅଧିକ ଅଣ-ଧାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଶସ୍ୟ କାଫେଟେରିଆ: ରବି ଅଣଧାନ ଫସଲ ପାଇଁ 15ଟି ଫସଲ କାଫେଟେରିଆ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
- କମ୍ ଅବଧିର ଧାନ କିସମର ପରିଚୟ: ବିନା ଧାନ 11 ଏବଂ CR ଧନ 405 ଭଳି କିସମ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଫସଲ ପାଇଁ ବଳକା ଆର୍ଦ୍ରତା ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲା।
- ଧାନ ନଥିବା ଫସଲର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ: ଉଚ୍ଚ ଅମଳକାରୀ ଏବଂ ଚାପ-ସହନଶୀଳ ଡାଲି କିସମ (ବିରାଟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଉରାଡ1), ତୈଳବୀଜ (ଗିରିରାଜ ସୋରିଷ), ଏବଂ ତିଲ (ସୁପ୍ରଭା) ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ପନିପରିବା ଚାଷ: ଅତିରିକ୍ତ ଆୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆର୍ଦ୍ରତା ବ୍ୟବହାର କରି ଓକରା ଏବଂ ବିଲାତି ପରି ଫସଲ ଚାଷକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଥିଲା।
୩. ସମନ୍ୱିତ ଉଦ୍ଭିଦ ପୁଷ୍ଟିକର ପ୍ରଣାଳୀ (IPNS) ମାଧ୍ୟମରେ ପୁଷ୍ଟିକର ପରିଚାଳନାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା।
IRRI ସମନ୍ୱିତ ଉଦ୍ଭିଦ ପୁଷ୍ଟିକର ପ୍ରଣାଳୀ (IPNS) ଗ୍ରହଣ କରି ଟ୍ୟାଙ୍କ କମାଣ୍ଡ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ପରିଚାଳନାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
- Sମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ: ମୃତ୍ତିକା ନମୁନା ବିଶ୍ଳେଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥାନ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୁଷ୍ଟିକର ପରିଚାଳନା ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଜୈବିକ ସାମଗ୍ରୀର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ: ମାଟିର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ IRRI ସବୁଜ ସାର ଫସଲ (ଧୈଞ୍ଚା), ବର୍ମିକମ୍ପୋଷ୍ଟ ଏବଂ ଜୈବ ସାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା।
- ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା-ଚାଳିତ ପୁଷ୍ଟିସାର ପରିଚାଳନା: ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟମାଇଜ୍ଡ ସାର ସୁପାରିଶ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଧାନ ଫସଲ ପରିଚାଳକ (RCM) ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ତାଲିମ ଏବଂ ପ୍ରଦର୍ଶନ: ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ IPNS ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥିଲା।
୪. ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ କମ୍ପାନୀ (FPCs) ମାଧ୍ୟମରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା।
2ଟି ମହିଳା କୃଷକ ଉତ୍ପାଦକ କମ୍ପାନୀ (W-FPCs) ର ଇନକ୍ୟୁବେସନ ଏବଂ 27ଟି FPC ର କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ମାଧ୍ୟମରେ IRRI ମହିଳା କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ପ୍ରମୁଖ ସଫଳତା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
- FPC ଗୁଡ଼ିକର ନିୟୋଜିତ: 27ଟି ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ କମ୍ପାନୀ (FPC) ବିହନ ଉତ୍ପାଦନରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ 5ଟି ମହିଳା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ FPC ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
- ଚାଷୀ ତାଲିମ: 210 ଜଣ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
- ମୂଳଦୁଆ ବିହନ ଉପଲବ୍ଧତା: ଗୁଣନ ପାଇଁ IRRI FPC/FPO ପାଇଁ 1.7 ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ମୂଳଦୁଆ ବିହନ ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ସୁବିଧା ଦେଇଥିଲା।
- ଗୁଣାତ୍ମକ ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ: ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ୧୭୨ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଗୁଣାତ୍ମକ ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ: ମହିଳା ଚାଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କୃଷକ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ସ୍କୁଲ (FFBS) ମଡେଲ ଅଧୀନରେ 56ଟି ଋତୁକାଳୀନ ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରାଯାଇଥିଲା।
ବଜାର ଲିଙ୍କେଜ୍:ବିହନ ବିପଣନ ପାଇଁ ସଂସାର ଆଗ୍ରୋପୋଲ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଲିମିଟେଡ୍ ଏବଂ ଡିହାଟ ଭଳି ସଂସ୍ଥାଗତ କ୍ରେତାଙ୍କ ସହିତ ସହଭାଗୀତା କରାଯାଇଥିଲା।
