କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ

"ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ବଳ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଥିତିସ୍ଥାପକତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭୂମିଜଳ ପୁନଃଚାର୍ଜ ଏବଂ ସୌର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳସେଚନ" ଶୀର୍ଷକ ଏହି GCF ପ୍ରକଳ୍ପର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତର ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁ ସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା।

GCF ପ୍ରକଳ୍ପର ଲକ୍ଷ୍ୟ/ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସଂରଚନାତ୍ମକ ଅନୁକଳନ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସାମୁଦାୟିକ ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକରେ ଭୂତଳ ଜଳର ପୁନଃଭରଣ (Groundwater Recharge) ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳସେଚନ (Micro-Irrigation) ପାଇଁ ସୌରଚାଳିତ ପମ୍ପର ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ଜଳବାୟୁ-ସଂବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯିବ।

ପ୍ରକଳ୍ପର ଉପ-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଉପ-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:

• ଭୂତଳ ଜଳର ପୁନଃଭରଣ ବୃଦ୍ଧିକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ (ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ) ଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳସ୍ତର ଏବଂ ଜଳଗୁଣବତ୍ତାର ଉନ୍ନତି ସାଧନ କରିବା, ଯାହା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବା ଗ୍ରାମ ପୋଖରୀ/ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକରେ ପୁନଃଭରଣ ପ୍ରଣାଳୀ (Recharge Systems) ଅପନୟନ କରାଯିବ।
• ଭୂତଳ ଜଳ ଆଧାରିତ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତକରଣ (ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର/ଜଳସେଚନ) ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ସ୍ତରରେ, ଯାହାରେ ଦୁର୍ବଳତା ହ୍ରାସ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅଚଳ (Defunct) ସାମୁଦାୟିକ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଜ୍ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି।
• ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ସୌରଚାଳିତ ପମ୍ପର ବ୍ୟବହାର କୁ କମ୍-ନିର୍ଗମନ (Low-Emission) ଏବଂ ଜଳବାୟୁ-ସହନଶୀଳ (Climate-Resilient) ଫସଲ ଯୋଜନା କୌଶଳର ଏକ ଉପାଦାନ ଭାବରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯିବ।
• ଜଳବାୟୁ-ପ୍ରତିରୋଧୀ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ବୃଦ୍ଧି।
• ସର୍ବାଧିକ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଜୀବିକା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧି।
• ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଜଳ ସୁରକ୍ଷାର ସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧି।
• କମ୍ ନିର୍ଗମନ ଫସଲ ଜଳ ପରିଚାଳନା ମାଧ୍ୟମରେ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ରଣନୀତିର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ।
• ବଜାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ନୀତି ଏବଂ ନିୟାମକ ଢାଞ୍ଚାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଜ୍ଞାନ ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ

GCF ପ୍ରକଳ୍ପର ଉପାଦାନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ: ପ୍ରକଳ୍ପଟି ସାତଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନରେ ସଂରଚିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଉଟପୁଟ୍ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅଛି:

ନିର୍ମାଣ 2.1: ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଖୋଳା କୂପ ସୃଷ୍ଟି ସହିତ ସମସ୍ତ 10000 ପାଇଁ ଟ୍ୟାଙ୍କ ଜଳସ୍ତର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏବଂ ନବୀକରଣ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି

• Actiକାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.1.1 (କ): ଟ୍ୟାଙ୍କ ନବୀକରଣ ଦେଶ (ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ) ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଣ୍ଠି ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଟ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ନବୀକରଣକୁ କଭର କରେ। ଏଥିରେ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ-ଭାଗୀଦାରୀ ଯୋଜନା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଡିସିଲ୍ଟିଂ, କମ୍ପାକ୍ଟିଂ ଏବଂ ବନ୍ଧନ ଭଳି ଗଠନମୂଳକ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.1.1 (ଖ): ଟ୍ୟାଙ୍କ ନବୀକରଣ ଦେଶ (ସରକାରୀ ଅଭିସରଣ) ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଟ୍ୟାଙ୍କ ନବୀକରଣକୁ ମଧ୍ୟ କଭର କରେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ସରକାରୀ ଅଭିସରଣ ପାଣ୍ଠି ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଟ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ଥିତି ଉନ୍ନତ କରିବା।
• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.1.2: ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖୋଳା କୂପ ସୃଷ୍ଟି ଏଥିରେ ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରଭାବ ଅଞ୍ଚଳରେ 150,000 ଖୋଳା କୂପ ନିର୍ମାଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳସେଚନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।

ନିଷ୍କର୍ଷ 2.2: କୃଷି-ଜଳବାୟୁ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ ଫସଲ ଜଳ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ

• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.2.1: କୃଷି-ଜଳବାୟୁ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ ଫସଲ ଜଳ ବଜେଟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନଅଟି କୃଷି-ଜଳବାୟୁ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଫସଲ ଜଳ ବଜେଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଫସଲ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା, ଉପଲବ୍ଧ ଜଳ ଉତ୍ସ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମେତ।

ନିଷ୍କର୍ଷ 2.3: ଜଳ ବଣ୍ଟନ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ ବିକଶିତ

• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.3.1: ଜଳ ବଣ୍ଟନ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ ବିକାଶ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଜଳର ସମାନ ବଣ୍ଟନ, ମହିଳା-ମୁଖ୍ୟ ପରିବାରକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଏବଂ ପାଣି ପଞ୍ଚାୟତରେ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଜଳ ବଣ୍ଟନ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସମାନତା ପାଇଁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଜଳସେଚନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ।

ନିଷ୍କର୍ଷ 2.4: ଜୀବିକା ଉନ୍ନତି ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ

• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.4.1: ଜୀବିକା ଉନ୍ନତି ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଜୀବିକା ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବିଚାର ଉପରେ ଆଧାରିତ ଭୂମିହୀନଙ୍କ ସମେତ ସମସ୍ତ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଫଳାଫଳ 2.5: ଅନିୟମିତ କୂପରୁ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ନମୁନା ନିଆଯାଇଛି

• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.5.1: 10,000 ଟାଙ୍କି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୂଳ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ମୂଲ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 10,000 ଟାଙ୍କି ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମୂଲ୍ୟକୁ କଭର କରେ। ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ କୀଟନାଶକ ଏବଂ ସାର ବ୍ୟବହାରକୁ କମ କରିବା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଜୈବିକ କୃଷିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.5.2: 10,000 ଟାଙ୍କି ଅଞ୍ଚଳରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରେ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ମୂଲ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 10,000 ଟାଙ୍କି ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନକୁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇଥାଏ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଉନ୍ନତି ତଦାରଖ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଗୁଣବତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇପାରିବ।
• କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ 2.6: ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁଷ୍ଟିସାର ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ AWC ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅଙ୍ଗନୱାଡି କେନ୍ଦ୍ର (AWC) ମାଧ୍ୟମରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ଜଳ ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ। ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ପିଲା ଏବଂ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ନକରିବା ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍ଟିସାର ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା।